Đầu tư cho vay ngang hàng có nên không? Lãi cao đi kèm rủi ro gì

Đầu tư cho vay ngang hàng chỉ nên dùng một phần nhỏ tiền nhàn rỗi mà bạn chấp nhận được việc mất, không nên dùng tiền tiết kiệm hay tiền dự phòng. Lãi gộp tối đa chỉ 20%/năm theo Bộ luật Dân sự, và con số bạn thực nhận còn bị trừ nợ xấu, phí và thuế thu nhập cá nhân 5%. Khác với tiền gửi ngân hàng, tiền cho vay qua nền tảng P2P không có bảo hiểm tiền gửi, và có thể bị khóa rút khi nền tảng mất thanh khoản như VO247, Fiin Credit cuối năm 2022 (cập nhật tháng 10/2026).

Ai được đầu tư cho vay ngang hàng?

Theo Nghị định 94/2025/NĐ-CP, bên cho vay trên nền tảng thử nghiệm có thể là công dân Việt Nam hoặc pháp nhân Việt Nam, kể cả tổ chức tín dụng. Người nước ngoài không được tham gia. Bạn không mua một sản phẩm của nền tảng, mà trực tiếp làm chủ nợ của người vay.

Điều này nghe đơn giản nhưng thay đổi cách bạn nên nghĩ về rủi ro. Khi gửi tiết kiệm, ngân hàng nợ bạn. Khi cho vay ngang hàng, hàng chục hoặc hàng trăm người vay nợ bạn, và nền tảng chỉ là bên kết nối, không được bảo lãnh. Xem lại mô hình ở bài cho vay ngang hàng là gì.

Đầu tư P2P lãi bao nhiêu và thực nhận bao nhiêu?

Lãi quảng cáo thường ở mức 12-20%/năm. Trước giai đoạn sandbox, VO247 mời chào lãi tới 18%/năm, còn Fiin Credit đưa ra 20%/năm. Nhưng lãi quảng cáo là lãi gộp khi mọi người vay đều trả đủ. Thực nhận phải trừ 4 khoản:

Lãi gửi tiết kiệm ngân hàng được miễn thuế thu nhập cá nhân, còn lãi cho vay của cá nhân chịu thuế 5% theo Điều 12 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025. Bài toán chi tiết với 100 triệu đồng, có so với gửi tiết kiệm, nằm ở bài chọn gửi tiết kiệm hay đầu tư cho vay ngang hàng.

5 rủi ro lớn nhất khi đầu tư cho vay ngang hàng

Rủi ro không chỉ đến từ người vay. Dưới đây là 5 rủi ro xếp theo mức độ thiệt hại có thể xảy ra.

1. Nợ xấu: người vay không trả, bạn mất phần gốc còn lại của khoản đó. Người vay P2P thường là nhóm khó vay ngân hàng, nên tỷ lệ nợ xấu cao hơn.
2. Không có bảo hiểm tiền gửi: tiền gửi ngân hàng được bảo hiểm tới 125 triệu đồng mỗi người mỗi ngân hàng, tiền cho vay qua P2P thì không. Xem bảo hiểm tiền gửi là gì.
3. Bị khóa rút tiền: tiền đã cho vay chỉ về khi người vay trả. Nếu số dư nằm trong ví của app, bạn còn phụ thuộc vào thanh khoản của công ty. Xem ai giữ tiền khi vay hoặc cho vay ngang hàng.
4. Nền tảng ngừng hoạt động: khung sandbox kéo dài tối đa 2 năm, sau đó Ngân hàng Nhà nước có thể gia hạn, cho hoạt động chính thức hoặc thu hồi Giấy chứng nhận.
5. Mô hình biến tướng: nền tảng dùng tiền nhà đầu tư mới để trả lãi cho nhà đầu tư cũ. Ở Trung Quốc, vụ Ezubao huy động 59,8 tỷ nhân dân tệ của khoảng 900.000 người trước khi bị phát hiện là mô hình Ponzi. Xem vụ Ezubao.

Bài học từ VO247 và Fiin Credit năm 2022

Hai vụ này cho thấy rủi ro thanh khoản có thể ập đến cùng lúc với nhiều nền tảng. Cuối tháng 11/2022, VO247 tạm ngừng cho khoảng 6.000 nhà đầu tư rút tiền vì mất thanh khoản. Fiin Credit cam kết hỗ trợ, nhưng chỉ vài ngày sau, ngày 3/12/2022, chính Fiin Credit cũng tạm dừng rút tiền.

Cả hai nền tảng hoạt động trước khi có Nghị định 94, khi P2P chưa có khung pháp lý riêng. Bài học cho nhà đầu tư không nằm ở tên công ty, mà ở cơ chế: lãi cam kết cố định, tiền nằm trong tài khoản công ty, và nhà đầu tư không biết thật sự ai đang nợ mình. Diễn biến chi tiết ở bài vụ VO247 khóa rút tiền.

Ở quy mô lớn hơn, Trung Quốc từng có khoảng 5.000 nền tảng P2P. Đến tháng 11/2020, không còn nền tảng nào, và nhà đầu tư còn khoảng 800 tỷ nhân dân tệ (khoảng 115 tỷ USD) chưa được trả tính đến tháng 8/2020. Xem P2P Trung Quốc sụp đổ.

Checklist trước khi rót tiền vào một nền tảng P2P

Theo phân loại VayNao, một nền tảng chỉ nên được cân nhắc khi trả lời được trọn vẹn 7 câu dưới đây bằng văn bản.

1. Nền tảng đã có Giấy chứng nhận tham gia thử nghiệm của Ngân hàng Nhà nước chưa?
2. Hợp đồng cho vay ký giữa bạn và người vay cụ thể, hay giữa bạn và công ty?
3. Tiền của bạn nằm trong tài khoản đứng tên ai khi chờ ghép vốn và khi người vay trả nợ?
4. Tỷ lệ nợ xấu của nền tảng trong 12 tháng gần nhất là bao nhiêu?
5. Ai đòi nợ khi người vay trễ hạn, và chi phí đòi nợ trừ vào đâu?
6. Nếu nền tảng ngừng hoạt động, ai tiếp tục thu nợ và trả tiền cho bạn?
7. Lợi nhuận có được trình bày là "cam kết", "cố định", "bảo toàn vốn" không? Nếu có, hãy dừng lại.

Vậy có nên đầu tư cho vay ngang hàng không?

Đánh giá VayNao cho thấy: ở thời điểm chưa có nền tảng nào được chấp thuận thử nghiệm, đầu tư cho vay ngang hàng là kênh rủi ro cao, chỉ phù hợp với một tỷ lệ nhỏ trong danh mục.

• Có thể cân nhắc nếu: bạn đã có quỹ dự phòng 3-6 tháng chi tiêu, đã gửi tiết kiệm phần tiền cần an toàn, hiểu rằng có thể mất gốc, và chia nhỏ tiền cho nhiều khoản vay.
• Không nên nếu: đây là tiền tiết kiệm duy nhất, tiền cần dùng trong 1-2 năm, tiền vay mượn, hoặc bạn bị thu hút chủ yếu bởi con số lãi cao.

Nếu mục tiêu là giữ tiền an toàn và sinh lời ổn định, hãy xem các kênh khác ở bài gửi tiết kiệm, mua vàng hay chứng khoán và cách tính lãi ở bài cách tính lãi suất tiết kiệm.

Bài viết liên quan:

• Chọn gửi tiết kiệm hay đầu tư cho vay ngang hàng?
• Cho vay ngang hàng có hợp pháp không?
• Cho vay ngang hàng giống chơi hụi ở điểm nào?
• Tima là gì?

Nguồn tham khảo:

• Tạp san Luật sư nội bộ - Quy định mới về giải pháp cho vay ngang hàng - đối tượng cho vay - truy cập 14/10/2026
• Người Lao Động - Ai được vay và lãi suất bao nhiêu - trần lãi 20%/năm - truy cập 14/10/2026
• Thư viện Pháp luật - Luật Thuế TNCN 109/2025/QH15 - thuế 5% thu nhập từ đầu tư vốn, miễn thuế lãi tiền gửi - truy cập 14/10/2026
• CafeBiz - Vì sao VO247 tạm ngừng cho nhà đầu tư rút tiền - truy cập 14/10/2026
• Tin nhanh chứng khoán - Sau VO247, tới Fiin Credit mất thanh khoản - truy cập 14/10/2026
• Bloomberg - China's P2P lending purge leaves $115 billion in losses - truy cập 14/10/2026

Lưu ý: Thông tin trong bài viết mang tính chất giáo dục tài chính, cập nhật lần cuối 14/10/2026. Đây không phải tư vấn đầu tư cá nhân. VayNao không phải đơn vị tư vấn đầu tư được cấp phép, hãy tự đánh giá khả năng chịu rủi ro của mình trước khi quyết định.