Vụ Ezubao: nền tảng cho vay ngang hàng biến thành Ponzi 7,6 tỷ USD

Ezubao là nền tảng cho vay ngang hàng Trung Quốc, hoạt động từ tháng 7/2014 đến tháng 12/2015, huy động 59,8 tỷ nhân dân tệ của khoảng 900.000 nhà đầu tư trước khi bị phát hiện là mô hình Ponzi. Khoảng 95% dự án vay đăng trên nền tảng là giả, tiền của người sau được dùng để trả lãi cho người trước. Tháng 9/2017, tòa án Bắc Kinh kết án 26 người, chủ tịch tập đoàn lĩnh án tù chung thân. Đến tháng 1/2020, nhà đầu tư mới nhận lại khoảng 35% số tiền (cập nhật tháng 10/2026).

Ezubao là gì và hoạt động thế nào?

Ezubao là nền tảng trực tuyến của Tập đoàn Yucheng, tỉnh An Huy, Trung Quốc. Nền tảng tự giới thiệu là kênh kết nối nhà đầu tư cá nhân với các doanh nghiệp cần vốn cho dự án cho thuê tài chính. Nhà đầu tư chọn dự án, rót tiền và nhận lãi theo kỳ hạn 3, 6 hoặc 12 tháng.

Trên giấy tờ, đây đúng là mô hình cho vay ngang hàng: nền tảng chỉ đứng giữa, tiền đi từ nhà đầu tư đến người vay. Nhưng thực tế, Ezubao kiểm soát toàn bộ dòng tiền và tự tạo ra người vay. Để hiểu vì sao điều này nguy hiểm, xem bài ai giữ tiền khi vay hoặc cho vay ngang hàng.

Ezubao lừa nhà đầu tư như thế nào?

Ezubao kết hợp ba yếu tố: dự án giả, lãi cao đều đặn và quảng cáo rầm rộ tạo cảm giác được bảo chứng.

1. Dựng dự án giả. Phần lớn dự án cho thuê tài chính trên website không có thật. Cơ quan điều tra xác định khoảng 95% dự án là giả.
2. Hứa lãi cao và đều đặn. Lãi 9-14,6%/năm cao hơn nhiều so với gửi ngân hàng lúc đó, và luôn được trả đúng hạn trong thời gian đầu.
3. Lấy tiền người sau trả người trước. Vì không có người vay thật, tiền lãi trả cho nhà đầu tư cũ đến từ chính tiền của nhà đầu tư mới. Đây là định nghĩa của mô hình Ponzi.
4. Quảng cáo để tạo niềm tin. Ezubao quảng cáo trên đài truyền hình quốc gia CCTV, khiến nhiều người tin rằng nền tảng đã được nhà nước bảo chứng.

Theo Wikipedia, Zhang Min, tổng giám đốc tập đoàn mẹ Yucheng, đã khai với cơ quan điều tra rằng công ty vận hành theo kiểu Ponzi.

Ezubao sụp đổ và bị xử lý ra sao?

Mô hình Ponzi chỉ chạy khi tiền mới vào nhiều hơn tiền phải trả ra. Khi dòng tiền mới chậm lại, Ezubao ngừng hoạt động vào tháng 12/2015.

• Tháng 2/2016: 21 người bị bắt. Cơ quan điều tra phát hiện nhân viên đã chôn khoảng 1.200 tài liệu kế toán trong 80 bao ở độ sâu 6 mét dưới lòng đất để phi tang bằng chứng.
• Tháng 9/2017: Tòa án nhân dân trung cấp số 1 Bắc Kinh kết án 26 lãnh đạo của Tập đoàn Yucheng và các công ty liên quan. Chủ tịch Ding Ning và em trai Ding Dian lĩnh án tù chung thân.
• Tháng 1/2020: Sau hơn 4 năm, tòa án mới trả lại cho nhà đầu tư khoảng 35% số tiền.

Vụ Ezubao mở đầu cho làn sóng siết chặt kéo dài 5 năm. Đến tháng 11/2020, Trung Quốc không còn nền tảng P2P nào hoạt động. Xem toàn cảnh ở bài cho vay ngang hàng Trung Quốc sụp đổ.

6 dấu hiệu nhận biết P2P biến tướng Ponzi

Theo phân loại VayNao, bạn có thể đối chiếu bất kỳ nền tảng nào với 6 dấu hiệu dưới đây, rút ra từ vụ Ezubao. Càng nhiều dấu hiệu trùng khớp, rủi ro càng cao.

1. Lãi cao và không bao giờ trễ, kể cả khi thị trường khó khăn. Khoản vay thật luôn có người trả chậm.
2. Không kiểm chứng được người vay. Bạn chỉ thấy tên dự án trên app, không có hợp đồng hay thông tin người vay cụ thể.
3. Tiền nằm trong tài khoản của công ty, không đi thẳng đến người vay.
4. Cam kết bảo toàn vốn hoặc lợi nhuận cố định. Nghị định 94/2025 của Việt Nam cấm nền tảng cho vay ngang hàng bảo lãnh khoản vay.
5. Thưởng khi giới thiệu người mới, biến nhà đầu tư thành người đi kéo thêm tiền.
6. Quảng cáo rầm rộ thay cho minh bạch số liệu: nhiều quảng cáo nhưng không công bố tỷ lệ nợ xấu, báo cáo tài chính hay giấy phép.

Kịch bản này không xa lạ với người Việt. Nhiều vụ vỡ hụi cũng bắt đầu bằng phần hụi khống, xem cho vay ngang hàng giống chơi hụi ở điểm nào.

Người Việt rút ra được gì từ vụ Ezubao?

Bài học lớn nhất là: lãi cao chỉ có thật khi có người vay thật trả lãi đó. Nếu bạn không biết ai đang vay tiền của mình, bạn không thể biết lãi đến từ đâu.

Việt Nam hiện chỉ cho phép cho vay ngang hàng trong cơ chế thử nghiệm, và đến tháng 7/2026 chưa có nền tảng nào được chấp thuận. Trước khi rót tiền, hãy đọc cho vay ngang hàng có hợp pháp không và đầu tư cho vay ngang hàng có nên không.

Bài viết liên quan:

• Cho vay ngang hàng Trung Quốc: từ 5.000 nền tảng về 0
• Vụ VO247 khóa rút tiền
• Cho vay ngang hàng (P2P lending) là gì?
• Chơi hụi có hợp pháp không?

Nguồn tham khảo:

• KrASIA - Investors in Ponzi scheme Ezubao finally get 35% of their money back - truy cập 14/10/2026
• The National - China arrests 21 over $7.6bn Ponzi scheme - truy cập 14/10/2026
• Wikipedia - Ezubao - tài liệu bị chôn, lời thừa nhận với cơ quan điều tra - truy cập 14/10/2026
• Crowdfund Insider - Ezubao fraud: proceedings commence - truy cập 14/10/2026

Lưu ý: Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo, cập nhật lần cuối 14/10/2026, dựa trên báo chí quốc tế và kết luận của tòa án Trung Quốc. Số liệu có thể khác nhau giữa các nguồn. Bài không nhằm ám chỉ bất kỳ nền tảng nào đang hoạt động tại Việt Nam.