Cho vay ngang hàng biến tướng đa cấp: cơ chế lấy tiền người sau trả người trước

Cho vay ngang hàng biến tướng đa cấp là khi một nền tảng tự gọi là P2P nhưng trả lãi cố định cho nhà đầu tư và trả hoa hồng cho người kéo thêm nhà đầu tư mới, rồi dùng tiền của người vào sau để chi trả cho người vào trước. Mô hình này chắc chắn sụp đổ vì cần số người mới tăng theo cấp số nhân: nếu mỗi người phải kéo thêm 2 người, đến tầng thứ 27 cần hơn 134 triệu người, nhiều hơn cả dân số Việt Nam. Nghị định 40/2018/NĐ-CP chỉ điều chỉnh kinh doanh đa cấp đối với hàng hóa và cấm trả tiền cho người tham gia từ việc giới thiệu người khác mà không gắn với mua bán hàng hóa (cập nhật tháng 10/2026).

Cho vay ngang hàng thật khác biến tướng đa cấp ở đâu?

Nền tảng cho vay ngang hàng thật kiếm tiền từ phí kết nối, và lợi nhuận của nhà đầu tư đến từ tiền lãi người vay trả. Mô hình biến tướng thì lợi nhuận đến từ tiền của nhà đầu tư mới.

Vì sao mô hình đa cấp chắc chắn sụp đổ?

Vì tiền trả cho người cũ phải đến từ người mới, và số người mới cần tăng theo cấp số nhân. Giả sử mỗi người chỉ cần kéo thêm 2 người để mô hình tiếp tục chạy:

Trên thực tế mô hình sụp từ rất sớm, khi tốc độ tuyển người chậm lại chỉ một chút. Người vào đầu có thể đã rút được lãi. Những người ở các tầng dưới cùng, thường là đông nhất, mất tiền.

Pháp luật Việt Nam xử lý thế nào?

Có ba lớp quy định áp dụng với mô hình này:

1. Nghị định 40/2018/NĐ-CP về kinh doanh đa cấp chỉ điều chỉnh đa cấp đối với hàng hóa, và cấm cho người tham gia nhận tiền từ việc giới thiệu người khác mà không gắn với việc mua bán hàng hóa. Hoa hồng F1, F2 khi kéo người nạp tiền đầu tư rơi đúng vào hành vi này.
2. Nghị định 94/2025/NĐ-CP cấm công ty cho vay ngang hàng bảo lãnh khoản vay và tự làm bên vay hay bên cho vay, nên cam kết bảo toàn vốn, lãi cố định là trái quy định.
3. Bộ luật Hình sự: người tổ chức có thể bị truy cứu về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản (Điều 174) hoặc tội vi phạm quy định về kinh doanh theo phương thức đa cấp (Điều 217a).

Một vụ đa cấp đã có án tại Việt Nam: theo các báo, Công ty Liên Kết Việt thu gần 2.100 tỷ đồng từ khoảng 68.000 lượt người tham gia bằng cách hứa thưởng lớn và mạo nhận là công ty liên quan đến Bộ Quốc phòng. Sau khi trừ chi phí, các bị cáo chiếm đoạt hơn 1.100 tỷ đồng. Cựu chủ tịch Lê Xuân Giang lĩnh án tù chung thân về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Ngày 1/8/2022, Tòa án nhân dân cấp cao tại Hà Nội bác kháng cáo, giữ nguyên mức án.

Ở lĩnh vực cho vay ngang hàng, vụ lớn nhất thế giới là Ezubao ở Trung Quốc, với khoảng 95% dự án giả. Xem vụ Ezubao.

7 dấu hiệu một nền tảng cho vay đã biến tướng đa cấp

Theo phân loại VayNao, càng nhiều dấu hiệu trùng khớp, khả năng mô hình biến tướng càng cao.

1. Có hoa hồng theo tầng khi giới thiệu người mới nạp tiền (F1, F2, F3).
2. Gói đầu tư theo cấp bậc, nạp càng nhiều thì lãi càng cao.
3. Lãi tính theo ngày và luôn trả đúng hạn, không có khoản vay nào chậm.
4. Lãi vượt 20%/năm hoặc được quảng cáo theo tháng như 3-5%/tháng, vượt trần của Bộ luật Dân sự.
5. Cam kết bảo toàn vốn hoặc có "quỹ dự phòng" bù lỗ.
6. Rút tiền phải chờ hoặc khuyến khích tái đầu tư thay vì rút.
7. Quảng bá trong nhóm kín, qua người quen, dùng hình ảnh sự kiện, xe sang, danh hiệu.

Nếu đã lỡ tham gia, làm theo các bước ở bài vỡ hụi và vỡ nền tảng cho vay ngang hàng, và đọc bị lừa chuyển khoản phải làm sao.

Bài viết liên quan:

• Cho vay ngang hàng Trung Quốc: từ 5.000 nền tảng về 0
• Đầu tư cho vay ngang hàng có nên không?
• Lãi suất cho vay ngang hàng tối đa bao nhiêu?
• Cho vay ngang hàng có hợp pháp không?

Nguồn tham khảo:

• Luật sư Việt Nam - Tuyên án cựu chủ tịch công ty đa cấp Liên Kết Việt tù chung thân - truy cập 18/10/2026
• Tin nhanh chứng khoán - Trùm đa cấp Liên Kết Việt lĩnh án chung thân - truy cập 18/10/2026
• Sài Gòn Giải Phóng - Đề nghị tù chung thân đối với Lê Xuân Giang - truy cập 18/10/2026
• GV Lawyers - Quy định mới về cơ chế cho vay ngang hàng - cấm bảo lãnh, tự làm khách hàng - truy cập 18/10/2026
• Thư viện Pháp luật - Hành vi bị cấm trong kinh doanh đa cấp theo Nghị định 40/2018/NĐ-CP - truy cập 18/10/2026
• KrASIA - Ezubao - truy cập 18/10/2026

Lưu ý: Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo, cập nhật lần cuối 18/10/2026, không phải tư vấn pháp lý. Bài không nhằm ám chỉ bất kỳ nền tảng cho vay ngang hàng nào đang hoạt động tại Việt Nam.