Vì sao lãi suất thường tăng trước Tết? 4 lực tác động cuối năm

Lãi suất thường tăng trước Tết vì tiền rời khỏi ngân hàng nhanh hơn tiền gửi vào. Có 4 lực tác động cùng lúc: người dân rút tiền mặt tiêu Tết, doanh nghiệp trả lương thưởng và nộp thuế, ngân hàng giải ngân tín dụng dồn cuối năm, và ngân hàng nhỏ thiếu thanh khoản phải đi vay nhau. Áp lực lộ rõ nhất ở lãi suất liên ngân hàng: đầu tháng 2/2026, ngay trước Tết Bính Ngọ, lãi qua đêm vọt lên khoảng 17%/năm, có phiên tới 21%. Sau Tết, áp lực thường hạ nhiệt trong vài tuần (cập nhật tháng 10/2026).

4 lực tác động khiến lãi suất tăng trước Tết

Cả 4 lực đều làm tiền trong hệ thống ngân hàng "mỏng" đi vào cùng một thời điểm. Khi ngân hàng cần tiền gấp, giá của tiền, tức lãi suất, tăng lên.

1. Người dân rút tiền mặt

Tết là thời điểm nhu cầu tiền mặt cao nhất năm. Mua sắm, lì xì, chi phí về quê đều cần tiền mặt, nên tiền chảy từ tài khoản ngân hàng ra ví. Tiền mặt nằm ngoài ngân hàng thì ngân hàng không dùng được để cho vay.

2. Doanh nghiệp trả lương, thưởng và nộp thuế

Cuối năm, doanh nghiệp vừa chi lương tháng 13, thưởng Tết, vừa nộp thuế. Trước Tết 2026, Công ty Chứng khoán Vietcombank (VCBS) chỉ ra giai đoạn cao điểm nộp thuế của doanh nghiệp là một trong những nguyên nhân chính khiến thanh khoản căng (CafeF, 2/2026).

3. Tín dụng tăng dồn vào cuối năm

Doanh nghiệp vay vốn nhập hàng bán Tết, còn ngân hàng thường đẩy giải ngân để đạt chỉ tiêu năm. Khi cho vay tăng nhanh hơn huy động, ngân hàng phải tìm thêm nguồn vốn. Năm 2026 cũng vậy: tín dụng tăng nhanh hơn tiền gửi trong suốt năm.

4. Ngân hàng nhỏ thiếu thanh khoản

Ngân hàng lớn có nhiều tiền gửi ổn định. Ngân hàng nhỏ dễ thiếu hụt hơn nên phải vay trên thị trường liên ngân hàng hoặc tăng lãi tiết kiệm để hút tiền. Vì vậy, khi lãi tiết kiệm tăng trước Tết, ngân hàng nhỏ thường tăng trước và tăng nhiều hơn.

Nhìn lại Tết 2026: lãi qua đêm lên 17-21%

Tết Bính Ngọ (17/2/2026) là ví dụ rõ nhất trong nhiều năm. Đầu tháng 2/2026, lãi suất liên ngân hàng qua đêm bình quân khoảng 17%/năm, có ngân hàng phải vay với giá 21%/năm.

Để hạ nhiệt, NHNN bơm hơn 160.000 tỷ đồng qua thị trường mở trong 3 phiên ngày 2-3/2/2026, thực hiện hoán đổi ngoại tệ khoảng 4 tỷ USD, và Kho bạc Nhà nước gửi thêm hơn 160.000 tỷ đồng vào ngân hàng. Sau Tết, tiền quay lại hệ thống và lãi qua đêm rơi về 2,8%.

Bài học: đợt tăng mạnh nhất diễn ra ở thị trường liên ngân hàng, kéo dài vài tuần. Lãi tiết kiệm của người dân chỉ nhích lên nhẹ và có chọn lọc, chủ yếu ở ngân hàng nhỏ và kỳ hạn từ 6 tháng.

Vì sao lãi tiết kiệm tăng ít hơn lãi liên ngân hàng?

Lãi tiết kiệm kỳ hạn dưới 6 tháng bị NHNN giới hạn trần (4,75%/năm theo mức áp dụng đầu năm 2026), nên dù thiếu tiền, ngân hàng không thể tăng lãi kỳ ngắn. Muốn hút tiền, ngân hàng tăng lãi kỳ 6-12 tháng hoặc chào lãi ưu tiên cho khoản gửi lớn. Sau Tết 2026, lãi 6 tháng phổ biến khoảng 6%/năm, còn khoản gửi từ khoảng 300 triệu được mời 7,7-8,4%/năm (Báo Đầu tư, 27/2/2026).

Tháng 10/2026, lãi tiết kiệm 12 tháng online đã ở mức 7-7,8%/năm tại nhiều ngân hàng. Theo dõi bảng lãi hàng tuần tại trang lãi suất trước Tết 2027.

Điều này có ý nghĩa gì với bạn?

Biết lãi suất có mùa giúp bạn chọn thời điểm gửi và vay tốt hơn. Dưới đây là 3 hệ quả thực tế.

Người gửi tiết kiệm: cuối năm thường là lúc ngân hàng nhỏ chào lãi cao hơn. Nếu có tiền nhàn rỗi, so sánh lãi từ tháng 11 đến tháng 1. Nhớ chọn kỳ hạn đáo hạn trước Tết nếu cần tiêu, vì tất toán trước hạn chỉ được hưởng lãi không kỳ hạn. Cách tính tiền lãi, xem bài cách tính lãi suất tiết kiệm.

Người vay lãi thả nổi: nếu kỳ điều chỉnh lãi rơi vào tháng 12 hoặc tháng 1, lãi mới có thể được tính theo mặt bằng tiền gửi đang cao. Đọc kỹ ngày điều chỉnh trong hợp đồng. Hiểu cơ chế này tại bài lãi suất thả nổi là gì.

Người cần vay gấp dịp Tết: nhu cầu vay tăng mạnh cũng là mùa của tín dụng đen. Lãi ngân hàng tăng vài phần trăm vẫn rẻ hơn rất nhiều so với vay nóng lãi hàng trăm phần trăm.

Sau Tết lãi suất có giảm không?

Thường có, nhưng không ngay. Sau Tết, tiền mặt quay về ngân hàng, áp lực thanh khoản dịu dần trong vài tuần. Năm 2026, lãi qua đêm từ 17% về 2,8% sau khoảng 3 tuần. Lãi tiết kiệm phản ứng chậm hơn và không phải lúc nào cũng giảm, vì còn phụ thuộc tăng trưởng tín dụng cả năm.

Nhận định VayNao cho mùa Tết Đinh Mùi 2027: lãi suất nhiều khả năng đi ngang ở vùng cao đến Tết, với ngân hàng nhỏ có thể nhích thêm 0,2-0,5 điểm %. Chi tiết 3 kịch bản cập nhật mỗi thứ Hai tại trang lãi suất trước Tết 2027.

Nguồn tham khảo:

• CafeF - Tăng vọt lên 21%/năm vào đầu tháng 2, lãi suất liên ngân hàng sau Tết sẽ ra sao? - nguyên nhân và can thiệp của NHNN - truy cập 18/10/2026
• Báo Đầu tư - NHNN hút ròng hơn 60.000 tỷ đồng sau Tết, lãi suất liên ngân hàng lao dốc về 2,8% - truy cập 18/10/2026
• Dân trí - Lãi suất liên ngân hàng vọt lên 9,1%, SBV bơm ròng hơn 55.000 tỷ đồng - truy cập 18/10/2026
• Thời báo Tài chính Việt Nam - Lãi suất tiền gửi tăng 1,15 điểm phần trăm từ đầu năm - truy cập 18/10/2026

Lưu ý: Thông tin trong bài viết mang tính chất giáo dục tài chính, cập nhật lần cuối 22/10/2026. Đây không phải tư vấn đầu tư cá nhân. Diễn biến lãi suất các năm trước không đảm bảo lặp lại.